สุนัขพันธุ์เล็กท้องเสีย อาเจียนบ่อย เกิดจากอะไร?

สุนัขพันธุ์เล็กที่ท้องเสียหรืออาเจียนอาจมีสาเหตุตั้งแต่กินเร็ว เปลี่ยนอาหาร กินอาหารที่ไม่เหมาะสม หรือมีความเครียด ไปจนถึงพยาธิ การติดเชื้อ สิ่งแปลกปลอม และโรคภายในร่างกาย

สุนัขพันธุ์เล็กไม่ได้มีระบบย่อยอาหารอ่อนแอทุกตัว แต่เมื่อมีการอาเจียนหรือถ่ายเหลวต่อเนื่อง การสูญเสียน้ำและเกลือแร่อาจส่งผลต่อร่างกายได้ โดยเฉพาะลูกสุนัข สุนัขสูงวัย และสุนัขที่มีโรคประจำตัว

จุดที่เจ้าของลองดูก่อนได้
จำนวนครั้งที่อาเจียนหรือถ่าย ลักษณะอุจจาระ การดื่มน้ำ ความอยากอาหาร ความสดใส และสิ่งที่น้องกินหรืออาจแอบกินก่อนเริ่มมีอาการ

อาการแบบไหนบอกว่าระบบทางเดินอาหารอาจผิดปกติ?

  • อุจจาระนิ่มหรือเหลวกว่าปกติ
  • ถ่ายบ่อยขึ้นหรือกลั้นอุจจาระได้ไม่นาน
  • มีมูกหรือเลือดปนในอุจจาระ
  • อาเจียนหรือขย้อนอาหาร
  • กินอาหารลดลงหรือไม่ยอมกิน
  • มีเสียงท้องหรือผายลมมากขึ้น
  • เลียปาก น้ำลายไหล หรือแสดงอาการคลื่นไส้
  • หลังโก่ง เกร็งท้อง หรือไม่อยากให้จับบริเวณท้อง
  • น้ำหนักลด
  • ซึม เล่นน้อยลง หรือดื่มน้ำผิดไปจากเดิม
อาการหนึ่งอย่างยังไม่บอกสาเหตุ
สิ่งสำคัญคือดูร่วมกันทั้งอาการทางเดินอาหาร ความสดใส การดื่มน้ำ ความอยากอาหาร และการเปลี่ยนแปลงจากพฤติกรรมปกติของน้อง

อาเจียนกับขย้อนต่างกันอย่างไร?

การสังเกตว่าเป็น “อาเจียน” หรือ “ขย้อน” ช่วยให้สัตวแพทย์ประเมินว่าปัญหาอาจเกี่ยวข้องกับส่วนใดของทางเดินอาหารได้ดีขึ้น

อาเจียน (Vomiting)
มักมีอาการคลื่นไส้ เลียปาก น้ำลายไหล กระสับกระส่าย หรือมีการเกร็งและบีบตัวของหน้าท้องก่อนอาหาร น้ำ หรือของเหลวออกมา
ขย้อน (Regurgitation)
มักเกิดค่อนข้างทันทีและเป็นกระบวนการที่ passive กว่า ไม่มีการเกร็งหน้าท้องชัดเจน อาหารที่ออกมาอาจยังเป็นรูปทรงและยังย่อยไม่มาก
ไม่แน่ใจว่าเป็นอาเจียนหรือขย้อน ถ่ายวิดีโอไว้ได้
วิดีโอตั้งแต่ก่อนเริ่มมีอาการจนอาหารหรือของเหลวออกมา มักให้ข้อมูลมากกว่าภาพของสิ่งที่ออกมาเพียงอย่างเดียว

สุนัขพันธุ์เล็กท้องเสียหรืออาเจียน เกิดจากอะไรได้บ้าง?

1. กินเร็วหรือกินมากเกินไป

การกินเร็วอาจสัมพันธ์กับการกลืนอากาศและอาการทางทางเดินอาหารบางอย่าง ส่วนการได้รับอาหารหรือขนมมากเกินไปอาจทำให้อุจจาระนิ่มหรือถ่ายบ่อยขึ้น หากเกิดซ้ำควรพิจารณาสาเหตุอื่นร่วมด้วย ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากการกินเร็วเพียงอย่างเดียว

2. เปลี่ยนอาหารเร็วเกินไป

การเปลี่ยนยี่ห้อ สูตร หรือชนิดอาหารทันทีอาจสัมพันธ์กับอาการถ่ายนิ่ม ท้องเสีย หรืออาเจียนในสุนัขบางตัว หากจำเป็นต้องเปลี่ยนอาหาร ควรค่อย ๆ ปรับสัดส่วนตามสุขภาพของสุนัขและคำแนะนำของสัตวแพทย์หรือผู้ผลิตอาหาร

3. กินอาหารที่ไม่เหมาะสม

อาหารมัน อาหารปรุงรส เศษอาหาร อาหารที่เริ่มเสีย หรือขนมปริมาณมากอาจทำให้ระบบทางเดินอาหารผิดปกติได้ นอกจากนี้ อาหารคนบางชนิดยังเป็นพิษต่อสุนัข จึงไม่ควรแบ่งอาหารให้โดยไม่ตรวจสอบส่วนประกอบก่อน

4. แพ้อาหารหรือไม่ทนต่อส่วนประกอบบางชนิด

สุนัขบางตัวอาจมีปฏิกิริยาต่อโปรตีนหรือส่วนประกอบบางอย่างในอาหาร ทำให้ถ่ายเหลว อาเจียน หรือมีอาการทางผิวหนังร่วมด้วย แต่การมีอาการหลังรับประทานอาหารชนิดใดชนิดหนึ่งยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าแพ้อาหาร ต้องดูประวัติ อาการ และการทดลองอาหารอย่างเป็นระบบ

5. กินสิ่งแปลกปลอม

ของเล่น ผ้า พลาสติก เชือก กระดูก หรือวัสดุที่ย่อยไม่ได้อาจติดค้างในกระเพาะอาหารหรือลำไส้ อาการที่พบได้ ได้แก่ อาเจียนซ้ำ ไม่กินอาหาร ปวดท้อง ซึม หรือการขับถ่ายเปลี่ยนไป

หากสงสัยว่ากินสิ่งแปลกปลอม ยา สารเคมี หรือของที่อาจเป็นพิษ ไม่ควรทำให้อาเจียนเอง
สิ่งที่กินเข้าไปบางชนิดและสถานการณ์บางแบบอาจทำให้การทำให้อาเจียนเพิ่มความเสี่ยง ควรติดต่อโรงพยาบาลสัตว์เพื่อประเมินก่อน

6. พยาธิหรือการติดเชื้อในทางเดินอาหาร

พยาธิ โปรโตซัว แบคทีเรีย และไวรัสบางชนิดสามารถทำให้ถ่ายเหลว อาเจียน น้ำหนักลด หรือกินอาหารลดลงได้ โดยเฉพาะลูกสุนัข สุนัขที่ไม่ทราบประวัติ และสุนัขที่ได้รับวัคซีนหรือการควบคุมพยาธิไม่ครบ ควรได้รับการประเมินความเสี่ยงเป็นพิเศษ

7. ความเครียดและการเปลี่ยนสภาพแวดล้อม

การเดินทาง ย้ายบ้าน เปลี่ยนผู้ดูแล หรือเข้าไปอยู่ในสถานที่ไม่คุ้นเคยอาจสัมพันธ์กับอาการทางทางเดินอาหารในสุนัขบางตัว แต่ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากความเครียดโดยยังไม่ได้พิจารณาปัจจัยด้านสุขภาพอื่นร่วมด้วย

8. โรคภายในร่างกาย

โรคของตับอ่อน ตับ ไต ระบบต่อมไร้ท่อ และโรคเรื้อรังของทางเดินอาหารอาจทำให้เกิดอาการอาเจียนหรือท้องเสียได้ โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดซ้ำต่อเนื่อง น้ำหนักลด ความอยากอาหารเปลี่ยน หรือมีความผิดปกติอื่นร่วมด้วย

สุนัขท้องเสียหรืออาเจียน เจ้าของควรเช็กอะไรบ้าง?

  1. เริ่มมีอาการตั้งแต่เมื่อไร
  2. อาเจียนหรือถ่ายทั้งหมดกี่ครั้ง
  3. อาเจียนก่อนหรือหลังมื้ออาหารนานเท่าไร
  4. อุจจาระเป็นก้อน นิ่ม หรือเป็นน้ำ
  5. มีมูก เลือด หรือสีดำคล้ำหรือไม่
  6. ยังกินอาหารและดื่มน้ำได้หรือไม่
  7. ดื่มน้ำแล้วอาเจียนตามหรือไม่
  8. ยังเล่นและตอบสนองใกล้เคียงปกติหรือไม่
  9. ก่อนมีอาการได้เปลี่ยนอาหาร กินขนม หรือกินสิ่งผิดปกติหรือไม่
  10. ได้รับวัคซีนและการควบคุมพยาธิครั้งล่าสุดเมื่อไร
  11. มีโรคประจำตัวหรือกำลังได้รับยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพใดอยู่หรือไม่
ภาพและวิดีโอช่วยได้มาก
ถ่ายภาพอุจจาระหรืออาเจียน และหากทำได้ให้บันทึกวิดีโอขณะเกิดอาการ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ทีมสัตวแพทย์เห็นรายละเอียดได้มากกว่าการบอกเพียงว่า “ท้องเสีย” หรือ “อาเจียน”

หากอาการยังไม่รุนแรง ดูแลเบื้องต้นอย่างไร?

ในสุนัขที่ยังสดใส ตอบสนองดี ไม่มีอาการปวดท้องชัดเจน และอาการไม่รุนแรง อาจเริ่มจากการเฝ้าสังเกตอย่างใกล้ชิด แต่หากอาการเปลี่ยนไปควรประเมินใหม่ทันที

จัดน้ำสะอาดให้เข้าถึงได้

สังเกตว่าน้องยังดื่มน้ำและสามารถเก็บน้ำไว้ได้หรือไม่ ไม่ควรบังคับกรอกน้ำปริมาณมากในครั้งเดียว หากดื่มน้ำแล้วอาเจียนซ้ำ ควรได้รับการประเมินแทนการพยายามให้ดื่มต่อเอง

งดอาหารคนและขนมที่ไม่จำเป็น

ระหว่างสังเกตอาการควรงดอาหารมัน อาหารปรุงรส ของเหลือจากโต๊ะอาหาร และขนมชนิดใหม่ เพื่อลดปัจจัยที่อาจรบกวนระบบทางเดินอาหาร

ไม่เปลี่ยนอาหารหลายอย่างพร้อมกัน

การเปลี่ยนอาหาร ขนม และผลิตภัณฑ์เสริมพร้อมกันทำให้หาสาเหตุได้ยาก หากจำเป็นต้องปรับอาหาร ควรเลือกแนวทางที่เหมาะกับอายุ น้ำหนัก อาการ และสุขภาพของสุนัข

แยกสังเกตอาหารและการขับถ่าย

หากเลี้ยงสุนัขหลายตัว อาจแยกพื้นที่พักและภาชนะอาหารชั่วคราว เพื่อสังเกตว่าน้องตัวที่มีอาการกินน้ำ กินอาหาร ปัสสาวะ และถ่ายอุจจาระได้มากน้อยเพียงใด

ไม่ให้ยาเอง

ไม่ควรให้ยาแก้ปวด ยาแก้ท้องเสีย ยาฆ่าเชื้อ หรือยาที่เหลือจากการรักษาครั้งก่อนเอง
ยาอาจไม่ตรงกับสาเหตุในครั้งนี้ บางชนิดอาจบดบังอาการ และยาของคนบางชนิดอาจเป็นอันตรายต่อสุนัข

อาการแบบไหนควรพาไปพบสัตวแพทย์โดยเร็ว?

  • อาเจียนหลายครั้ง หรือดื่มน้ำแล้วอาเจียนซ้ำ
  • ถ่ายเป็นเลือดปริมาณมาก หรืออุจจาระดำคล้ายยางมะตอย
  • ซึมมาก อ่อนแรง ยืนไม่มั่นคง หรือตอบสนองน้อยลง
  • ท้องป่อง เจ็บท้อง หรือกระสับกระส่ายผิดปกติ
  • พยายามอาเจียนซ้ำแต่ไม่มีสิ่งใดออกมา
  • ไม่กินอาหารร่วมกับอาเจียนหรือถ่ายเหลว
  • เหงือกแห้ง เหนียว ซีด หรือมีสัญญาณที่สงสัยภาวะขาดน้ำ
  • สงสัยว่ากินของเล่น กระดูก ยา สารเคมี หรืออาหารที่เป็นพิษ
  • น้ำหนักลด หรืออาการเกิดซ้ำเป็นระยะ
  • เป็นลูกสุนัข สุนัขสูงวัย หรือมีโรคประจำตัว
  • อาการเปลี่ยนไปจากปกติอย่างชัดเจนหรือแย่ลงรวดเร็ว
ไม่ต้องรอให้มีหลายอาการพร้อมกัน
ความรุนแรงไม่ได้ดูจากจำนวนครั้งของการถ่ายหรือการมีเลือดเพียงอย่างเดียว ต้องดูความสดใส การไหลเวียนเลือด ภาวะขาดน้ำ ความเจ็บปวด และสุขภาพเดิมของสุนัขร่วมกัน

เมื่อพาไปโรงพยาบาล สัตวแพทย์อาจตรวจอะไรบ้าง?

แนวทางตรวจขึ้นอยู่กับอายุ ระยะเวลาที่มีอาการ ความรุนแรง ประวัติ และผลตรวจร่างกายของสุนัขแต่ละตัว อาจประกอบด้วย

  • ตรวจร่างกายและประเมินภาวะขาดน้ำ
  • คลำช่องท้องและประเมินความเจ็บปวด
  • ตรวจสีและความชุ่มชื้นของเยื่อเมือก
  • ตรวจอุจจาระเพื่อประเมินพยาธิหรือเชื้อบางชนิด
  • ตรวจเลือดเพื่อประเมินเม็ดเลือดและการทำงานของอวัยวะ
  • ตรวจโรคติดเชื้อในลูกสุนัขตามประวัติและความเสี่ยง
  • ถ่ายภาพรังสีหรืออัลตราซาวนด์ช่องท้อง หากสงสัยสิ่งแปลกปลอมหรือโรคภายใน
  • ทบทวนอาหารและพิจารณาการทดลองอาหาร หากมีข้อบ่งชี้

ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในสุนัขทุกตัว สัตวแพทย์จะเลือกการตรวจจากข้อมูลและความเสี่ยงที่พบ

ลดโอกาสเกิดอาการซ้ำได้อย่างไร?

  • เลือกอาหารที่ครบถ้วนและสมดุลเหมาะกับช่วงวัย
  • ควบคุมปริมาณอาหารและขนมตามน้ำหนักตัว
  • แบ่งมื้ออาหารให้เหมาะกับอายุและสุขภาพ
  • พิจารณาอุปกรณ์ช่วยชะลอการกิน หากน้องกินเร็ว
  • ค่อย ๆ เปลี่ยนอาหารและไม่เปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกัน
  • เก็บขยะ ยา สารเคมี กระดูก และของชิ้นเล็กให้พ้นการเข้าถึง
  • ดูแลวัคซีนและการควบคุมพยาธิตามแผน
  • ชั่งน้ำหนักและสังเกตลักษณะอุจจาระเป็นประจำ
  • พาไปตรวจหากอาการเกิดซ้ำ แม้แต่ละครั้งจะดูไม่รุนแรง

คำถามที่เจ้าของมักสงสัย

กดที่คำถามเพื่อเปิดหรือปิดคำตอบ

Q: สุนัขพันธุ์เล็กท้องเสียครั้งเดียว ต้องพาไปโรงพยาบาลไหม?
A: หากถ่ายนิ่มหรือเหลวเพียงครั้งเดียว แต่ยังสดใส กินและดื่มได้ ไม่มีอาเจียนหรืออาการผิดปกติอื่น อาจสังเกตต่ออย่างใกล้ชิดได้ แต่หากถ่ายซ้ำ อาการเปลี่ยน หรือเป็นลูกสุนัข สุนัขสูงวัย หรือมีโรคประจำตัว ควรขอคำแนะนำเร็วขึ้น
A: การอาเจียนเพียงครั้งเดียวในสุนัขที่ยังสดใสอาจไม่ใช่ภาวะรุนแรงเสมอไป แต่ควรสังเกตว่ามีอาเจียนซ้ำ กินน้ำแล้วอาเจียน ปวดท้อง ซึม เบื่ออาหาร หรือสงสัยกินสิ่งผิดปกติร่วมด้วยหรือไม่
A: ไม่สามารถประเมินความรุนแรงจากเลือดเพียงอย่างเดียว ต้องดูปริมาณเลือด ความสดใส การไหลเวียนเลือด ภาวะขาดน้ำ การอาเจียน และอาการอื่นร่วมกัน อย่างไรก็ตาม หากเลือดมีปริมาณมาก อุจจาระดำ หรือมีอาการซึม อ่อนแรง หรืออาเจียนร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว
A: ไม่ควรงดน้ำเป็นเวลานานเองโดยไม่มีคำแนะนำ เพราะการอาเจียนทำให้สูญเสียน้ำอยู่แล้ว ควรสังเกตว่าน้องสามารถดื่มและเก็บน้ำไว้ได้หรือไม่ หากดื่มแล้วอาเจียนซ้ำ ไม่ควรบังคับให้ดื่มต่อ แต่ควรให้สัตวแพทย์ประเมิน
A: ไม่ควรให้ยาเอง เพราะอาการท้องเสียเกิดได้จากหลายสาเหตุ ยาบางชนิดอาจไม่เหมาะกับสุนัขหรือบดบังอาการสำคัญ และยาของคนบางชนิดอาจเป็นอันตรายต่อสัตว์เลี้ยง
A: ควรพิจารณาตรวจหากเกิดซ้ำ เพราะอาการเป็น ๆ หาย ๆ อาจสัมพันธ์กับอาหาร ปรสิต โรคทางเดินอาหาร หรือโรคระบบอื่น การบันทึกวันที่เกิดอาการ อาหาร และลักษณะอุจจาระช่วยให้ประเมินแนวโน้มได้ดีขึ้น

สรุป

สุนัขพันธุ์เล็กที่ท้องเสีย อาเจียน หรือกินอาหารลดลง ไม่ได้หมายความว่ามีเพียงปัญหา “กระเพาะอ่อนแอ” สาเหตุอาจมาจากอาหาร พฤติกรรมการกิน พยาธิ การติดเชื้อ สิ่งแปลกปลอม หรือโรคภายในร่างกาย

เจ้าของควรดูทั้งจำนวนครั้ง ลักษณะอุจจาระ การดื่มน้ำ ความอยากอาหาร ความสดใส และสิ่งที่น้องอาจกินก่อนเริ่มมีอาการ หากอาการเกิดซ้ำ รุนแรงขึ้น หรือสุขภาพโดยรวมเปลี่ยนไป ควรให้สัตวแพทย์ช่วยประเมินหาสาเหตุ

ท้องเสียหรืออาเจียน ควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?

จดอายุ น้ำหนัก ระยะเวลาที่เริ่มมีอาการ จำนวนครั้งที่อาเจียนหรือถ่าย การกินอาหาร การดื่มน้ำ ความสดใส และอาหาร ขนม ยา หรือสิ่งผิดปกติที่อาจได้รับก่อนเริ่มมีอาการ

หากทำได้ ควรถ่ายภาพอุจจาระหรืออาเจียน และบันทึกวิดีโอขณะเกิดอาการ โดยเฉพาะเมื่อไม่แน่ใจว่าเป็นอาเจียนหรือขย้อน

ข้อมูลจากที่บ้านช่วยประกอบการประเมิน แต่ไม่สามารถระบุสาเหตุของอาการท้องเสียหรืออาเจียนแทนการตรวจร่างกายและการตรวจเพิ่มเติมเมื่อมีข้อบ่งชี้ได้

โรงพยาบาลสัตว์เศรษฐกิจสัตวแพทย์ | Setthakit Animal Hospital

โรงพยาบาลสัตว์บางแค และโรงพยาบาลสัตว์ฝั่งธน

ดูแลปัญหาอาเจียน ท้องเสีย และความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารในสุนัข โดยประเมินร่วมกันทั้งภาวะขาดน้ำ อาหาร ปรสิต การติดเชื้อ สิ่งแปลกปลอม และโรคภายใน เพื่อวางแผนตรวจและดูแลให้เหมาะกับสุนัขแต่ละตัว