ตรวจลิวคีเมียและเอดส์แมวก่อนเลี้ยงรวม จำเป็นไหม?

ตรวจลิวคีเมียและเอดส์แมวก่อนเลี้ยงรวม จำเป็นไหม?

ก่อนให้แมวสองตัวอยู่ร่วมกัน ควรทราบสถานะของ เชื้อไวรัสลิวคีเมียแมว (FeLV: Feline Leukemia Virus) และ เชื้อไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่องในแมว (FIV: Feline Immunodeficiency Virus) โดยเฉพาะเมื่อมีแมวตัวใดตัวหนึ่งไม่ทราบประวัติ เคยออกนอกบ้าน หรือเคยสัมผัสแมวตัวอื่น

แมวที่ติดเชื้ออาจยังร่าเริง กินอาหารได้ และไม่แสดงอาการในช่วงแรก จึงไม่สามารถประเมินสถานะการติดเชื้อจากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียวได้

การตรวจ FeLV และ FIV ช่วยให้เจ้าของ

• ประเมินความเสี่ยงก่อนให้แมวอยู่ร่วมกัน
• วางแผนการใช้พื้นที่และของใช้
• พิจารณาว่าจำเป็นต้องตรวจซ้ำหรือยืนยันผลหรือไม่
• วางแผนวัคซีนลิวคีเมียแมวตามระดับความเสี่ยง
• ดูแลสุขภาพของแมวทุกตัวในบ้านได้เหมาะสมขึ้น

FeLV และ FIV ต่างกันอย่างไร?

แม้เชื้อทั้งสองชนิดจะเกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของแมว แต่มีรูปแบบการติดต่อและวิธีแปลผลตรวจแตกต่างกัน

เชื้อไวรัสลิวคีเมียแมวติดต่ออย่างไร?

FeLV แพร่ผ่านสารคัดหลั่ง โดยเฉพาะน้ำลาย และมักสัมพันธ์กับการสัมผัสใกล้ชิดอย่างต่อเนื่อง เช่น

• เลียขนให้กัน
• สัมผัสน้ำลายหรือสารคัดหลั่ง
• ใช้ชามอาหารหรือชามน้ำร่วมกันเป็นประจำ
• ถูกกัด
• ถ่ายทอดจากแม่แมวสู่ลูก

การใช้ชามร่วมกันเพียงครั้งเดียวไม่ได้หมายความว่าจะติดเชื้อแน่นอน ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับระยะเวลาและลักษณะการสัมผัส อายุ ภูมิคุ้มกัน และสถานะการติดเชื้อของแมวแต่ละตัว

เชื้อไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่องในแมวติดต่ออย่างไร?

FIV ติดต่อหลักผ่านบาดแผลกัดลึก ซึ่งทำให้น้ำลายของแมวที่ติดเชื้อเข้าสู่เนื้อเยื่อ

ความเสี่ยงจึงพบมากขึ้นในแมวที่

• ออกนอกบ้าน
• ต่อสู้กับแมวตัวอื่น
• มีประวัติถูกกัด
• เป็นแมวจรหรือไม่ทราบประวัติ
• อยู่ในกลุ่มแมวที่มีความขัดแย้งและกัดกัน

การอยู่ร่วมกันอย่างสงบ การนอนใกล้กัน หรือการใช้ชามร่วมกันไม่ใช่ช่องทางหลักของ FIV แต่ยังควรประเมินพฤติกรรม ความสัมพันธ์ และความขัดแย้งระหว่างแมวก่อนเริ่มเลี้ยงรวม

แมวกลุ่มใดควรตรวจ FeLV และ FIV?

• เพิ่งรับแมวหรือลูกแมวมาเลี้ยง
• ไม่ทราบประวัติสุขภาพ
• กำลังจะให้แมวอยู่ร่วมกับแมวตัวอื่น
• เคยออกนอกบ้านหรือมีประวัติหลุดหาย
• เคยต่อสู้หรือถูกแมวตัวอื่นกัด
• เคยสัมผัสแมวที่ตรวจพบ FeLV หรือ FIV
• มีอาการป่วยโดยยังไม่ทราบสาเหตุ
• เตรียมทำวัคซีนลิวคีเมียแมว
• เตรียมเป็นแมวผู้บริจาคเลือด

ก่อนทราบผลตรวจ ควรให้แมวอยู่รวมกันไหม?

ในช่วงที่ยังไม่ทราบประวัติสุขภาพและสถานะโรคติดต่อ ควรจัด พื้นที่พักแยกชั่วคราว ให้แมวใหม่ก่อน เพื่อให้มีเวลาตรวจสุขภาพ ประเมินโรคติดต่อ และสังเกตอาการ

พื้นที่พักแยกควรมี

• ชามอาหารและชามน้ำของตัวเอง
• กระบะทรายแยก
• ที่นอนและมุมหลบที่รู้สึกปลอดภัย
• ของเล่นและอุปกรณ์ทำความสะอาดแยกกัน
• ประตูหรือแนวกั้นที่ป้องกันการสัมผัสโดยตรง
• อากาศถ่ายเทและไม่มีเสียงรบกวนมากเกินไป

เจ้าของควรล้างมือหลังดูแลแมวใหม่ โดยเฉพาะก่อนกลับไปสัมผัสแมวเดิม และหลีกเลี่ยงการใช้ชาม กระบะทราย แปรงขน หรือผ้าร่วมกันในช่วงที่ยังไม่ทราบสถานะสุขภาพ เพราะนอกจาก FeLV และ FIV แล้ว ยังมีโรคติดต่อและปรสิตชนิดอื่นที่ควรประเมินก่อนเลี้ยงรวม

การตรวจ FeLV และ FIV ตรวจหาอะไร?

การตรวจคัดกรองโดยทั่วไปใช้ตัวอย่างเลือด และมักตรวจสองรายการพร้อมกัน ได้แก่

• FeLV: ตรวจหาแอนติเจนของเชื้อ
• FIV: ตรวจหาแอนติบอดีต่อเชื้อ

ผลตรวจจึงต้องแปลร่วมกับข้อมูลอื่น เช่น

• อายุของแมว
• วันที่อาจสัมผัสเชื้อ
• ประวัติออกนอกบ้าน
• ประวัติถูกกัด
• อาการที่พบ
• ผลตรวจร่างกาย
• ผลตรวจครั้งก่อน
• ประวัติของแม่แมวในกรณีลูกแมว

ผลตรวจเป็นลบ หมายความว่าไม่ติดเชื้อแน่นอนหรือไม่?

ผลลบหมายถึงยังไม่พบสิ่งที่ชุดตรวจกำลังตรวจหาในวันที่เก็บตัวอย่าง แต่ไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีการติดเชื้อในทุกสถานการณ์

หากแมวเพิ่งสัมผัสความเสี่ยงมาไม่นาน อาจยังอยู่ในช่วงที่การตรวจยังไม่สามารถตรวจพบการติดเชื้อได้ชัดเจน จึงอาจต้องประเมินช่วงเวลาที่สัมผัสเชื้อและวางแผนตรวจซ้ำ

สัตวแพทย์อาจพิจารณาตรวจซ้ำเมื่อ

• ไม่ทราบวันที่สัมผัสเชื้อแน่ชัด
• เพิ่งถูกแมวตัวอื่นกัด
• เพิ่งออกจากพื้นที่ที่มีแมวหลายตัว
• เคยอยู่ร่วมกับแมวที่ติดเชื้อ
• มีอาการที่ยังสงสัยการติดเชื้อ
• ผลตรวจไม่สอดคล้องกับประวัติหรืออาการ

ผลตรวจเป็นบวก หมายความว่าติดเชื้อแน่นอนหรือไม่?

ผลบวกจากการตรวจคัดกรองควรได้รับการแปลผลร่วมกับประวัติ ความเสี่ยง อายุ อาการ และลักษณะของการตรวจ โดยเฉพาะเมื่อแมวดูแข็งแรงหรือผลตรวจไม่สอดคล้องกับความเสี่ยงที่พบ

สัตวแพทย์อาจพิจารณา

• ตรวจซ้ำจากตัวอย่างใหม่
• ตรวจด้วยวิธีอีกประเภทหนึ่ง
• ส่งตรวจเพิ่มเติมกับห้องปฏิบัติการ
• นัดประเมินซ้ำตามระยะของการติดเชื้อ
• ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและสุขภาพโดยรวมเพิ่มเติม

หากได้รับผล FeLV เป็นบวก สามารถอ่านต่อได้ที่ แมวตรวจพบลิวคีเมีย ต้องแยกไหม และดูแลอย่างไร?

ทำไมลูกแมวที่ตรวจ FIV เป็นบวกจึงอาจต้องตรวจซ้ำ?

การตรวจ FIV ที่ใช้ทั่วไปตรวจหาแอนติบอดี ลูกแมวอายุน้อยอาจมีแอนติบอดีที่ได้รับจากแม่ ทำให้ผลตรวจเป็นบวกได้โดยที่ยังไม่สามารถสรุปสถานะการติดเชื้อของลูกแมวได้แน่นอน

โดยเฉพาะลูกแมวอายุต่ำกว่า 6 เดือน สัตวแพทย์จะพิจารณาอายุ ประวัติของแม่แมว ความเสี่ยง และผลตรวจติดตามก่อนสรุปสถานะ

แมวที่ฉีดวัคซีนลิวคีเมียแล้ว ยังต้องตรวจ FeLV ไหม?

ยังควรตรวจตามระดับความเสี่ยง เพราะวัคซีน FeLV ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อที่มีความสำคัญทางคลินิก แต่ไม่ได้ป้องกันได้ 100% และไม่ใช้แทนการตรวจสถานะการติดเชื้อ

ก่อนเริ่มวัคซีนลิวคีเมีย ควรทราบสถานะ FeLV ของแมวก่อน เพราะวัคซีนไม่ได้ใช้รักษาแมวที่ติดเชื้ออยู่แล้ว

การพิจารณาวัคซีนควรดูร่วมกับ

• อายุของแมว
• ผลตรวจ FeLV
• รูปแบบการเลี้ยง
• โอกาสออกนอกบ้าน
• การรับแมวใหม่เข้าบ้าน
• โอกาสสัมผัสแมวที่ไม่ทราบประวัติ

สำหรับโรงพยาบาลสัตว์เศรษฐกิจสัตวแพทย์ การเริ่มวัคซีนลิวคีเมียจะมีการตรวจเลือดก่อน และวางแผนวัคซีนตามอายุ ประวัติ และความเสี่ยงของแมวแต่ละตัว

หากแมวตัวหนึ่งตรวจพบ FeLV หรือ FIV ยังเลี้ยงรวมได้ไหม?

ต้องพิจารณาตามชนิดของเชื้อ ผลตรวจติดตาม พฤติกรรมของแมว และสถานะสุขภาพของแมวตัวอื่นในบ้าน เพราะรูปแบบการแพร่เชื้อของ FeLV และ FIV แตกต่างกัน

กรณีตรวจพบ FeLV

FeLV สามารถแพร่ผ่านการสัมผัสใกล้ชิดและสารคัดหลั่ง การเลี้ยงร่วมกับแมวที่ไม่ติดเชื้อจึงมีความเสี่ยง

ควรให้สัตวแพทย์ช่วยวางแผนเรื่อง

• การประเมินหรือยืนยันสถานะการติดเชื้อ
• การจัดพื้นที่
• การประเมินแมวตัวอื่นในบ้าน
• การตรวจติดตาม
• วัคซีน FeLV สำหรับแมวที่มีความเสี่ยงและยังไม่ติดเชื้อ
• การติดตามสุขภาพของแมวที่ตรวจพบเชื้อ

กรณีตรวจพบ FIV

FIV ติดต่อหลักผ่านการกัดลึก แมวที่อยู่ร่วมกันอย่างสงบและไม่ต่อสู้กันจึงมีความเสี่ยงต่ำกว่าแมวที่มีพฤติกรรมกัดกัน

หากมีประวัติแย่งทรัพยากร ไล่กัด หรือเกิดความเครียดเมื่อต้องอยู่ร่วมกัน ควรประเมินสภาพแวดล้อม จำนวนทรัพยากร และความสัมพันธ์ระหว่างแมวร่วมด้วย ไม่ควรพิจารณาจากผลตรวจเพียงอย่างเดียว

เช็กลิสต์ก่อนเริ่มเลี้ยงรวม

• แมวใหม่ได้รับการตรวจร่างกายแล้ว
• ทราบผล FeLV และ FIV เบื้องต้น
• ประเมินแล้วว่าจำเป็นต้องตรวจซ้ำหรือไม่
• ไม่มีไข้ ไอ จาม น้ำมูก อาเจียน หรือถ่ายเหลว
• ตรวจและวางแผนควบคุมปรสิตแล้ว
• ทบทวนประวัติวัคซีนแล้ว
• แมวทั้งสองฝ่ายกินอาหารและขับถ่ายตามปกติ
• มีชามน้ำ ชามอาหาร กระบะทราย และพื้นที่พักเพียงพอ
• เริ่มแลกกลิ่นก่อนให้พบกันโดยตรง
• มีพื้นที่ให้แมวแต่ละตัวถอยออกจากกันได้

คำถามที่พบบ่อย

กดที่คำถามเพื่อเปิดหรือปิดคำตอบ

โรงพยาบาลสัตว์เศรษฐกิจสัตวแพทย์ | Setthakit Animal Hospital

โรงพยาบาลแมวบางแค โรงพยาบาลสัตว์บางแค และโรงพยาบาลสัตว์ฝั่งธน

ดูแลแมวก่อนเข้าบ้านและก่อนเลี้ยงรวม ตั้งแต่การตรวจสุขภาพ ประเมิน FeLV/FIV วางแผนควบคุมปรสิตและวัคซีน ไปจนถึงการจัดพื้นที่และการแนะนำแมวเข้าหากันอย่างค่อยเป็นค่อยไปตามแนวทาง Cat Friendly Clinic