แมวอาเจียนก้อนขนบ่อย ปกติไหม ควรทำอย่างไร
แมวอาเจียนก้อนขนบ่อย ปกติไหม? แยกก้อนขน อาเจียน และไอ
แมวกลืนเส้นขนเข้าไปตามธรรมชาติระหว่างเลียทำความสะอาดตัวเอง ขนส่วนใหญ่อาจเคลื่อนผ่านทางเดินอาหารและออกมากับอุจจาระ ส่วนขนบางส่วนอาจรวมตัวอยู่ในกระเพาะและถูกอาเจียนออกมาเป็นก้อน
การพบก้อนขนเป็นครั้งคราวในแมวที่ยังกิน เล่น และขับถ่ายตามปกติอาจไม่ใช่ความผิดปกติรุนแรง แต่หากเกิดบ่อยขึ้นจากเดิม พยายามอาเจียนซ้ำแล้วไม่มีอะไรออก หรือมีอาการไม่กิน ซึม อาเจียน และไม่ถ่าย ควรได้รับการประเมิน เพราะอาจไม่ใช่ปัญหาก้อนขนเพียงอย่างเดียว
ควรดูว่าอาการเกิดถี่ขึ้นจากเดิมหรือไม่ และมีการกิน การดื่มน้ำ หรือการขับถ่ายเปลี่ยนไปอย่างไร
ก้อนขนในแมวเกิดขึ้นได้อย่างไร
ลิ้นของแมวมีปุ่มเล็ก ๆ ที่ช่วยจับเส้นขนที่หลุดร่วงระหว่างเลียตัว ทำให้แมวกลืนขนบางส่วนลงไป
เส้นขนไม่สามารถย่อยได้ ขนส่วนใหญ่จึงเคลื่อนผ่านทางเดินอาหารและออกมากับอุจจาระ แต่บางส่วนอาจสะสมและรวมตัวอยู่ในกระเพาะ กลายเป็นก้อนขน
แมวที่อาจกลืนขนมากขึ้น ได้แก่
- แมวขนยาวหรือมีขนหนา
- แมวที่กำลังผลัดขน
- แมวที่เลียตัวบ่อยกว่าปกติ
- แมวที่มีอาการคันจากโรคผิวหนังหรือปรสิต
- แมวที่เครียดและเลียขนซ้ำ ๆ
- แมวสูงวัยที่ดูแลขนหรือเคลื่อนไหวลดลง
- แมวที่มีความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร
ควรประเมินทั้งผิวหนัง ความคัน ความเครียด และระบบทางเดินอาหาร ไม่ควรดูเฉพาะก้อนขนที่อาเจียนออกมา
ก้อนขนที่แมวอาเจียนออกมามีลักษณะอย่างไร
- เป็นแท่งหรือทรงกระบอก
- ประกอบด้วยเส้นขนอัดตัวกัน
- เปียกและอาจมีน้ำย่อยปน
- อาจมีเศษอาหารติดอยู่เล็กน้อย
- สีมักใกล้เคียงกับสีขนของแมว
แม้จะเรียกว่า “ก้อนขน” แต่สิ่งที่ออกมาอาจมีลักษณะเป็นแท่ง เพราะถูกบีบผ่านหลอดอาหารระหว่างอาเจียน
ควรบันทึกว่าเป็นการอาเจียน ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากก้อนขนทุกครั้ง
แมวกำลังอาเจียนก้อนขนหรือกำลังไอ
อาการไอของแมวมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นการพยายามอาเจียนก้อนขน เพราะแมวอาจย่อตัวต่ำ เหยียดคอ และมีเสียงคล้ายขย้อน
ลักษณะที่คล้ายการอาเจียน
- มีอาการเลียปากหรือกลืนน้ำลายบ่อย
- อาจมีน้ำลายไหล
- เห็นการเกร็งหรือบีบตัวของช่องท้อง
- มีอาหาร ของเหลว หรือก้อนขนออกมา
ลักษณะที่คล้ายการไอ
- แมวย่อตัวต่ำและเหยียดคอไปด้านหน้า
- มีเสียงไอแห้ง ๆ หรือเสียงคล้ายขาก
- อาจมีฟองหรือน้ำลายเล็กน้อย
- มักไม่มีอาหารหรือก้อนขนออกมา
ควรถ่ายวิดีโอไว้ เพราะอาการอาจเกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ เช่น หลอดลมอักเสบหรือโรคหอบหืดในแมว
หากต้องการดูความแตกต่างระหว่างการอาเจียนและสำรอกอย่างละเอียด สามารถเชื่อมไปยังบทความ “แมวอาเจียนกับสำรอกต่างกันอย่างไร”
เมื่อไรที่ไม่ควรมองว่าเป็นเพียงก้อนขน
- อาเจียนก้อนขนหรืออาเจียนบ่อยขึ้นจากเดิม
- พยายามอาเจียนซ้ำ ๆ แต่ไม่มีอะไรออกมา
- อาเจียนอาหาร น้ำ หรือฟองหลายครั้ง
- กินอาหารลดลงหรือไม่กิน
- ดื่มน้ำแล้วอาเจียน
- ซึม หลบซ่อน หรือไม่สนใจสิ่งรอบตัว
- ท้องตึงหรือไม่ยอมให้สัมผัส
- อุจจาระลดลงหรือไม่ถ่าย
- เบ่งถ่ายแต่ไม่มีอุจจาระ
- น้ำหนักลด
- มีเลือดปนในอาเจียนหรืออุจจาระ
- หายใจเร็ว มีเสียงหวีด หรืออ้าปากหายใจ
อาการเดียวกันอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคทางเดินอาหาร พยาธิ สิ่งแปลกปลอม อาการท้องผูก โรคไต โรคตับ หรือปัญหาระบบทางเดินหายใจ จึงไม่สามารถวินิจฉัยว่าเกิดจากก้อนขนจากอาการเพียงอย่างเดียวได้
ก้อนขนทำให้ทางเดินอาหารอุดตันได้หรือไม่
ก้อนขนส่วนใหญ่สามารถออกมากับอุจจาระหรือถูกอาเจียนออกมาได้ แต่บางกรณีขนอาจรวมตัวแน่นและค้างอยู่ในกระเพาะหรือลำไส้
หากเกิดการอุดตัน อาการที่อาจพบ ได้แก่
- อาเจียนซ้ำ
- กินอาหารไม่ได้
- ดื่มน้ำแล้วอาเจียน
- ปวดท้อง
- ซึมลง
- อุจจาระลดลงหรือไม่ถ่าย
อาการที่บ้านไม่สามารถยืนยันการอุดตันได้ จำเป็นต้องตรวจร่างกายและอาจต้องใช้ภาพเอกซเรย์หรืออัลตราซาวด์ช่องท้องประกอบการประเมิน
หากแมวมีอาการตอนนี้ ควรทำอะไร
1. ถ่ายภาพสิ่งที่ออกมา
ดูว่ามีก้อนขน อาหาร น้ำใส ฟอง น้ำสีเหลือง เลือด หรือสิ่งแปลกปลอมปนออกมาหรือไม่
2. บันทึกจำนวนครั้งและช่วงเวลา
จดว่าเกิดกี่ครั้ง เกิดก่อนหรือหลังอาหาร และแมวยังกินน้ำ กินอาหาร และขับถ่ายได้หรือไม่
3. ถ่ายวิดีโอตั้งแต่เริ่มมีอาการ
วิดีโอช่วยให้ทีมรักษาแยกเบื้องต้นได้ว่าเป็นการอาเจียน ไอ หรือสำรอก
4. ตรวจดูสิ่งของที่อาจถูกกลืน
ตรวจว่ามีเชือก ด้าย ไหมพรม ยางรัดผม พลาสติก หรือของเล่นชิ้นเล็กหายไปหรือไม่
อีกด้านอาจติดอยู่ภายในทางเดินอาหาร
สิ่งที่ไม่ควรทำเอง
- ไม่ให้ยาระบายของคน
- ไม่ป้อนน้ำมันหรือผลิตภัณฑ์ช่วยระบายด้วยตนเอง
- ไม่เพิ่มผลิตภัณฑ์ขับก้อนขนหลายชนิดพร้อมกัน
- ไม่บังคับป้อนอาหารหรือน้ำขณะแมวอาเจียน
- ไม่ดึงเชือกหรือด้ายที่ยื่นออกจากปากหรือทวารหนัก
- ไม่สรุปว่าเป็นก้อนขน หากแมวไอหรือพยายามอาเจียนซ้ำโดยไม่มีขนออกมา
- ไม่เปลี่ยนอาหารหลายอย่างพร้อมกัน
ปริมาณและวิธีใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง และไม่ได้ช่วยแก้สาเหตุอื่นของการอาเจียน โดยเฉพาะในแมวที่มีโรคประจำตัว กินอาหารประกอบการรักษา หรือกำลังมีอาการอาเจียนและไม่ถ่าย
ลดโอกาสเกิดก้อนขนได้อย่างไร
แปรงขนอย่างสม่ำเสมอ
การแปรงขนช่วยเก็บเส้นขนที่หลุดออกก่อนที่แมวจะเลียและกลืนเข้าไป โดยเฉพาะแมวขนยาว แมวขนหนา และช่วงผลัดขน
ควรเริ่มครั้งละสั้น ๆ ในช่วงที่แมวผ่อนคลาย ใช้อุปกรณ์ให้เหมาะกับชนิดขน และหยุดก่อนที่แมวจะเริ่มไม่สบายใจ
สังเกตการเลียขนที่มากผิดปกติ
หากแมวเลียบริเวณเดิมซ้ำ ขนบาง ขนร่วง มีสะเก็ด หรือเกาจนเป็นแผล ควรประเมินสาเหตุ เช่น
- หมัดหรือปรสิตภายนอก
- โรคผิวหนัง
- ภูมิแพ้
- ความเจ็บปวด
- ความเครียด
- พฤติกรรมเลียซ้ำ
การดูแลก้อนขนอาจได้ผลไม่เต็มที่ หากสาเหตุที่ทำให้แมวเลียขนมากยังไม่ได้รับการแก้ไข
ดูแลให้ได้รับน้ำอย่างเหมาะสม
จัดน้ำสะอาดไว้หลายจุดและเปลี่ยนน้ำเป็นประจำ เลือกภาชนะที่แมวยอมรับได้ แมวบางตัวอาจดื่มน้ำมากขึ้นเมื่อมีชามหลายตำแหน่งหรือใช้น้ำพุสำหรับสัตว์เลี้ยง
อาหารเปียกอาจช่วยเพิ่มน้ำที่ได้รับ แต่ควรเลือกให้เหมาะกับสุขภาพและพลังงานที่แมวต้องการ
พิจารณาอาหารหรือผลิตภัณฑ์ตามสุขภาพของแมว
อาหารหรือผลิตภัณฑ์สำหรับดูแลก้อนขนอาจช่วยแมวบางตัว แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสาเหตุ สุขภาพทางเดินอาหาร และอาหารเดิมที่แมวกิน
ไม่ควรเปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกัน เพราะอาจทำให้เกิดอาเจียนหรือถ่ายเหลว และทำให้ประเมินสาเหตุได้ยากขึ้น
สัตวแพทย์อาจตรวจอะไรบ้าง
การตรวจขึ้นอยู่กับความถี่ของอาการและอาการที่พบร่วมกัน อาจประกอบด้วย
- ซักประวัติการอาเจียน การไอ การกิน และการขับถ่าย
- ตรวจร่างกายและคลำช่องท้อง
- ตรวจผิวหนังและเส้นขน
- ตรวจหาปรสิตตามความเหมาะสม
- ตรวจเลือดเพื่อประเมินสุขภาพโดยรวม
- ถ่ายภาพเอกซเรย์ช่องท้อง
- ตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้อง
- ตรวจระบบทางเดินหายใจ หากอาการมีลักษณะคล้ายการไอ
ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในแมวทุกตัว สัตวแพทย์จะเลือกจากประวัติ อาการ และผลตรวจร่างกาย
คำถามที่เจ้าของมักสงสัย
กดที่คำถามเพื่อเปิดหรือปิดคำตอบ
หากแมวอาเจียนบ่อย ทำท่าเหมือนจะอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก หรือไม่แน่ใจว่าเป็นอาการไอ สามารถเตรียมข้อมูลอาการเพื่อให้ทีมช่วยประเมินข้อมูลเบื้องต้นได้
ข้อมูลที่ช่วยได้ ได้แก่ วิดีโอตั้งแต่เริ่มมีอาการ ภาพสิ่งที่อาเจียนออกมา จำนวนครั้งและช่วงเวลาที่เกิด การกินน้ำ การกินอาหาร การขับถ่าย และอาการอื่นที่พบร่วมกัน
ภาพและวิดีโอช่วยแยกลักษณะอาการเบื้องต้น แต่ไม่สามารถยืนยันว่ามีก้อนขนอุดตันหรือใช้แทนการตรวจโดยสัตวแพทย์ได้
โรงพยาบาลสัตว์เศรษฐกิจสัตวแพทย์ | Setthakit Animal Hospital
โรงพยาบาลแมวบางแค โรงพยาบาลสัตว์บางแค และโรงพยาบาลสัตว์ฝั่งธน
ดูแลปัญหาก้อนขน อาเจียน และอาการระบบทางเดินอาหารหรือทางเดินหายใจในแมว โดยประเมินจากอาการ การกิน การขับถ่าย พฤติกรรม และผลตรวจที่เหมาะกับแมวแต่ละตัวตามแนวทาง Cat Friendly Clinic
